صفحه 7      شماره  3654      شنبه 21 اسفند 1395


سازهاي ضربي و کوبه‌اي
نقاره سازي ايراني
از شمال تا جنوب
هگمتانه- سرويس فرهنگي: سازهاي ضربي يا کوبه‌اي از انواع سازهاي ايراني هستند. در اين دسته از سازها حصول صوت بر اثر كوبيدن جسمي با نرمي يا سختي معين بر پوستي كه بر سطح دايره‌اي شكل حلقه، استوانه يا كاسه‌اي كشيده شده يا بر اثر كوبيده شدن دو جسم سخت (و غالباً زنگ‌وار) صورت مي‌گيرد. 
در برخي از سازهاي ضربي كه پوست برحلقه يا استوانه كشيده شده ممكن است يكي از سطوح بدون پوست باشد و در نوع ديگر هر دو سطح با پوست پوشانده شود. صوت سازهاي ضربي پوستي برخي با «ارتفاع» (زيروبمي) نامعين و بعضي با ارتفاع معين بوده در بيشتر سازهاي پوستي ايراني، ضربه زدن توسط انگشتان هر دو دست نوازنده صورت مي‌گيرد. سازهاي «زنگ وار» و «نيمه زنگ وار» غالباً بدون ارتفاع معين هستند.
نقاره يکي از سازهاي قديمي و کوبه‌اي ايران است. اين ساز به انواع و اندازه‌هاي مختلف در نقاط كشور وجود دارد. 
نقاره شمال از دو كاسه سفالين ( يكي كمي كوچك‌تر از ديگري) تشكيل شده است. اين ساز را معمولاً با دو چوب و گاه با دست مي‌نوازند و قطر دهانه كوچك 16و بزرگ 22سانتيمتراست. 
نقاره كردستان بزرگ‌تر است كه آن را گاه به اسب مي‌بندند و نوازنده سوار اسب آن را با دست مي‌نوازد. 
نقاره فارس مانند دو تاي قبلي جفتي است ولي بزرگ‌تر از آنها و اختلاف زيادتري در اندازه‌هاي هريك نسبت به ديگري (قطر دهانه‌شان 23،37 سانتيمتراست) دارد. شكل آنها نيز «خمره‌اي» فشرده است. نقاره فارس براي ساختن نقاره‌هاي جديد، زمينه و الگو قرار گرفته است.