صفحه 7      شماره  3974      شنبه 29 اردیبهشت 1397


آنچه از خدا مي‌خواهيم بايد در اين ماه بگيريم
 
هگمتانه، گروه جرعه نور: امام صادق عليه السلام مي‌فرمايد: «رمضان ماهي است که در آن رزق و روزي‌ها تقسيم مي‌شود اجل‌ها نوشته مي‌شود پيمانهايي که با خداوند بسته مي‌شود نوشته مي‌شوند و در آن ماه شبي است که هر عملي در آن بهتر از انجام آن عمل در هزار ماه است.»
يکي از مهمترين وجوه تمايز انسان از حيوان حس روحانيت و خداپرستي است؛ زيرا اين حس به طور فطري در نهاد آدمي وجود دارد و دعا زبان حال کسي است که در برابر عظمت زيبايي لطف محبت قدرت و حکمت خداوند قرار گرفته و اين همه صفات والا را ستايش مي‌کند و از دل و جان به نيايش خدا مي‌پردازد. دعا انسان را به خدا نزديک‌تر و رابطه او را با خدا محکم‌تر مي‌کند و سبب مي‌شود انسان براي رسيدن به آنچه به زاري و تضرع از خداوند خواسته خود نيز تلاش و کوشش بيشتري کند. دعا موجب پاکي دل و صفاي روح و آرامش ضمير و دوري از گناه مي‌شود.[1]
خداوند کريم در قرآن مجيد مي‌فرمايد: « بگو: اگر دعاى شما نباشد، پروردگارم هيچ اعتنايى به شما نمى‏کند...» [2] و «آيا جز او خدايي هست که دعاي بيچاره و درمانده را اجابت کند...» [3]. پيامبر اکرم | و ائمه معصومين عليهم السلام نيز بر دعا و مناجات تأکيد فراوان نموده‌اند.
امام باقر عليه السلام در اين خصوص مي‌فرمايد:« افضل عبادات دعا است» [4] و در روايتي ديگر آمده است که دعا و نيايش سلاح مؤمن است[5]سلاحي در مقابله با سختي‌ها و مصائب و مرهمي است بر جسم روح و روان او و وسيله گشايش گره‌هاي بسته زندگي و حل مشکلات.
ماه مبارک رمضان ماه ميهماني خداوند است که م?منان را با کارت «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَيْکُمُ الصِّيامُ»[6] به ميهماني خويش دعوت نموده است. اين ميهماني هيچ سنخيتي با ميهماني‌هاي دنيوي ندارد زيرا در آن خداوندِ عالم غني خالق باقي عزيز و جليل ميزبان انسان هايِ جاهل فقير فاني مخلوق و ذليل است. غذاي اين ماه غذاي روح است که براي رشد معنوي و تعالي فرد لازم است. [7] گاه انسان‌ها آن چنان درگير ماديات و برآورده نمودن تمايلات جسم خويش مي‌گردند که از توجه به روح و روان خود باز مي‌مانند لذا اين ماه فرصت مناسبي براي رشد و تعالي روح و روان انسان است؛ زيرا از فوائد مهم روزه اين است که روح انسان را" تلطيف"، و اراده انسان را" قوى"، و غرائز او را" تعديل" مى‏کند. 
به دليل آنکه همه مقدرات بندگان در تمام سال در شب قدر و در اين ماه تعيين مى‏شود، لذا تلاش و تهجد براي نايل شدن به بهترين مقدرات براي هر فردي در آن شب لازم و ضروري است
اين ماه به استناد روايات افضل ماهها در نزد خداوند متعال است که اوّل آن رحمت، وسط آن مغفرت و آخر آن پاداش مي‌باشد [8] و براي آن اوصاف و ويژگي‌هاي خاصي در متون روايي آمده است خاصه آنکه شب قدر نيز در آن واقع شده است.
امام صادق عليه السلام در خصوص اين ماه مي‌فرمايد:
«رمضان ماهي است که در آن رزق و روزي‌ها تقسيم مي‌شود اجل‌ها نوشته مي‌شود پيمانهايي که با خداوند بسته مي‌شود نوشته مي‌شوند و در آن ماه شبي است که هر عملي در آن بهتر از انجام آن عمل در هزار ماه است.»[9]
در اين ماه به دعا و استغفار سفارشات فراواني شده است.
اميرالم?منين علي عليه السلام در اين خصوص مي‌فرمايد:
«بر شما باد به کثرت استغفار و دعا در اين ماه زيرا دعا بلا را از شما دفع مي‌کند و استغفار گناهانتان را محو مي‌کند.» [10]
و در روايتي ديگر در شرح احوال امام زين العابدين عليه السلام در اين ماه آمده است:
«در ماه رمضان علي بن الحسين عليه السلام جز دعا استغفار و تکبير سخني نمي‌گفت.» [11]
بنابر آنچه بيان گرديد به طور قطع جايگاه دعا و تقرب به درگاه الهي در سايه دعا و توسل به خداوند در اين ماه بسيار والا و عظيم است. زيرا گرچه روزه‌داري در اين ماه فوائد و منافع طبي و بهداشتي و... فراواني دارد اما سحرخيزي تلطيف روح و استجابت دعا در سايه توسل و دعا چيز ديگري است و محروم واقعي کسي است که از اين همه خير و برکت محروم باشد.
خداوندي که هيچگونه نيازي به اين قبيل راز و نيازها و عبادات بندگان خويش ندارد از باب تفضل و عنايت چنين فرصت عظيمي را در اختيار اين موجود خاکي و خاطي مي‌نهد تا اندکي زنگارهاي گناه را از روح و روان خويش بزدايد و خود را به آنچه شايسته آن است نزديک نمايد. مؤمن با بهره‌گيري از برکات اين ماه مي‌تواند به درجات عالي دست يابد و خويش را در شمار مقربان الهي گرداند و از طرفي ديگر فرد گناهکار و نادم نيز فرصتي مي‌يابد تا با تضرع و انابه به سوي درگاه حق و تقاضاي بخشش و غفران خويش را شايسته عنايات الهي نمايد. زيرا خداوند متعال وعده اجابت دعا در اين ماه را به تمام سائلان درگاه ربوبي خويش داده است.
و از طرفي به دليل آنکه همه مقدرات بندگان در تمام سال در شب قدر و در اين ماه تعيين مى‏شود، لذا تلاش و تهجد براي نايل شدن به بهترين مقدرات براي هر فردي در آن شب لازم و ضروري است.
بقول حضرت حافظ:
مرا دراين ظلمات آنکه رهنمايي داد 
دعاي نيمه شبي بود و گريه سحري
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پي نو شت ها:
[1]. حداد عادل غلامعلي درسهايي از قران چاپ سوم تهران دفتر نشر فرهنگ اسلامي 1384ش ص352 البقرة/ 183 
[2]. الفرقان/77
[3]. النمل/ 62
[4]. ر.ک: حر عاملى، وسائل الشيعة الي تحصيل مسائل الشريعه، قم م?سسه آل البيت عليهم‏السلام قم، 1409 ه ج7 ص30 ح8625
[5]. ر.ک: همان ج7 ص38 ح8654
[6]. البقرة/ 183 
[7]. قرائتى محسن ‏تفسيرنور تهران مرکز فرهنگى درسهايى از قرآن ‏ ‏1383 ش، ج‏1، ص288
[8]. ر.ک: الکلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق الکافي تصحيح: على اکبر غفارى و محمد آخوندى چاپ چهارم تهران دار الکتب الإسلامية ‏1407ه ج4 صص66و65 ح4
[9]. همان ج4 ص66 ح2
[10]. همان ج4 صص88 و 89 ح8
[11]. همان
شهربانو زندلشني